नेपालले ४६ दिनभित्रै तीन ठूला बाढीको विनाशकारी प्रहार झेलेको छ। रसुवा र कालीगण्डकीपछि आइतबार बुढीगण्डकीमा आएको बाढीले गोरखाको चुमनुब्री र आरुघाट क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिकाको तटीय क्षेत्रमा रहेका ३५ घर बगाउनुका साथै सडक र पुलसमेत बगाएको छ। गोरखाको जगत क्षेत्रको सडक र गोरखा–धादिङ जोड्ने आरुघाटस्थित पक्की मोटरेबल पुलमा समेत क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण छ।
बुढीगण्डकीको बाढीले जलविद्युत् आयोजनामा पनि ठूलो क्षति पुर्याएको छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) का अनुसार बाढीबाट चारवटा जलविद्युत् परियोजना प्रभावित भएका छन्। सबैभन्दा ठूलो क्षति ३४१ मेगावाटको बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनामा पुगेको छ, जसको क्याम्प बाढीले पूर्ण रूपमा बगाएको छ। त्यस्तै, दोभान खोला, यारु खोला र माछाखोला जलविद्युत् आयोजनामा पनि क्षति पुगेको छ। बाढीले दोभान खोला आयोजनाको बेलिब्रिज बगाउनुका साथै अन्य आयोजनाका ड्याम, क्याम्प र सवारीसाधनमा समेत क्षति पुर्याएको छ।
यसअघि १० भदौ २०८३ मा आएको रसुवा बाढीले देशमा ठूलो विपत्ति निम्त्याएको थियो। उक्त बाढीबाट ४ खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको आर्थिक तथा भौतिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। बाढीले १९ वटा पक्की तथा झोलुङ्गे पुल बगाउनुका साथै ३५ किलोमिटरभन्दा बढी सडक क्षतिग्रस्त बनाएको थियो। जलविद्युत् आयोजना, सौर्य ऊर्जा प्लान्ट, निजी आवास, सरकारी सम्पत्ति, बैंक तथा वित्तीय संस्था र खेतीयोग्य जमिनमा समेत ठूलो क्षति पुगेको थियो। रसुवा बाढीबाट प्रभावित संरचनाको पुनर्निर्माण र पुनःस्थापनामा ठूलो लगानी आवश्यक पर्ने देखिएको छ।
त्यसपछि ११ असोजमा आएको कालीगण्डकी बाढीले पनि ठूलो क्षति पुर्यायो। मुस्ताङदेखि म्याग्दी, बागलुङ, स्याङ्जा र पाल्पासम्मका क्षेत्र प्रभावित हुँदा २६ जनाले ज्यान गुमाएका थिए। बाढीले १७९ घरमा पूर्ण क्षति पुर्याउनुका साथै सडक, पुल र पाँचवटा जलविद्युत् आयोजनालाई प्रभावित बनाएको थियो। बेनी–जोमसोम–कोरला नाका जोड्ने सडकखण्ड र बागलुङ–पर्वत जोड्ने पक्की पुल बगाउँदा यातायात तथा मालसामान ढुवानीमा समेत समस्या उत्पन्न भएको थियो। सडक र पुलमा मात्रै करिब एक अर्ब ५० करोड रुपैयाँबराबरको क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको थियो।
लगातारका बाढीपहिरोले नेपालको पूर्वाधार, ऊर्जा उत्पादन, पर्यटन, यातायात र स्थानीय जनजीवनमा गम्भीर असर पारेका छन्। एकपछि अर्को विपत्तिले क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माण, प्रभावित नागरिकको पुनःस्थापना र आर्थिक गतिविधि सामान्य अवस्थामा फर्काउने चुनौती थपिएको छ। बुढीगण्डकी बाढीबाट भएको क्षतिको विस्तृत विवरण आउन बाँकी रहेकाले वास्तविक क्षतिको आकार अझै स्पष्ट हुन सकेको छैन।
