वासिङ्टन डिसी । पश्चिम एसियामा बढ्दो भूराजनीतिक तनावबीच अमेरिकी नौसेना ले इरानसँग सम्बन्धित आठवटा तेल ट्यांकरलाई नियन्त्रणमा लिएपछि पुनः फिर्ता गरेको छ। यस घटनालाई इरानमाथि समुद्री दबाब बढाउने रणनीतिक कदमका रूपमा हेरिएको छ।
दि वाल स्ट्रिट जर्नल का अनुसार सोमबारदेखि अमेरिकी नौसैनिक बलले इरानी बन्दरगाहतर्फ जाँदै गरेका तथा त्यहाँबाट बाहिरिएका जहाजहरूलाई लक्षित गर्दै समुद्री मार्गमा रोकथाम गरेको थियो। रेडियोमार्फत जहाजका चालक दललाई सम्पर्क गरी दिशा परिवर्तन गर्न निर्देशन दिइएको र सबै ट्यांकरले उक्त आदेश पालना गरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
समाचारअनुसार कुनै पनि जहाजमा जबरजस्ती चढेर नियन्त्रण लिनुपर्ने अवस्था आएको थिएन, बरु नौसेनाको चेतावनीपछि जहाजहरू आफैं फर्किएका थिए। यसले प्रत्यक्ष सैन्य भिडन्तभन्दा पनि “दबाबमूलक नियन्त्रण” को रणनीति अपनाइएको संकेत गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
यस कदमलाई पश्चिम एसियामा जारी शक्ति संघर्ष र ऊर्जा मार्ग नियन्त्रणको प्रतिस्पर्धासँग जोडेर हेरिएको छ। विशेषगरी इरानको तेल निर्यात क्षमता र समुद्री मार्गमा पहुँचलाई कमजोर पार्ने प्रयासका रूपमा यसलाई व्याख्या गरिएको छ।
अमेरिकी पक्षले यस घटनालाई औपचारिक रूपमा विस्तृत रूपमा व्याख्या नगरे पनि यसलाई “समुद्री सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने नियमित कारबाही” भनी संकेत गरेको बताइन्छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार यस्तो गतिविधिले होर्मुज जलडमरूमध्यजस्ता संवेदनशील समुद्री मार्गमा तनाव थप बढाउन सक्ने जोखिम छ।
इन्धन आपूर्ति विश्व बजारको प्रमुख संवेदनशील विषय भएकाले यस्ता घटनाले तेलको मूल्य, आपूर्ति शृङ्खला र विश्व अर्थतन्त्रमा समेत प्रभाव पार्न सक्ने चेतावनी विशेषज्ञहरूले दिएका छन्।
पाकिस्तानमा भएको क्षेत्रीय शान्ति वार्ता असफल भएपछि अमेरिकाले इरानमाथि समुद्री निगरानी र नाकाबन्दी नीति कडा बनाएको बताइए पनि यसको औपचारिक पुष्टि भने अझै सार्वजनिक रूपमा गरिएको छैन।
यस घटनाले अमेरिका–इरान सम्बन्धलाई फेरि एकपटक तनावपूर्ण बनाएको छ भने आगामी दिनमा समुद्री मार्गमा थप कडा प्रतिस्पर्धा देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
