नेपालको घरजग्गा बजारमा सुधारका संकेत र नेपाल राष्ट्र बैंक...

काठमाडौं । लामो समयदेखि सुस्त रहेको घरजग्गा बजारमा पछिल्लो समय सुधारका स्पष्ट संकेत देखिन थालेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंक ले सार्वजनिक गरेको विस्तृत प्रतिवेदनअनुसार आर्थिक वर्ष २०७९/८० देखि २०८१/८२ सम्मको अवधिमा घरजग्गा कारोबार, बैंकिङ कर्जा प्रवाह र सरकारी राजस्व संकलनमा क्रमिक सुधार देखिएको छ, जसले रियल इस्टेट बजार विस्तारै पुनः चलायमान हुँदै गएको संकेत गर्छ। प्रतिवेदनमा उल्लेख भएअनुसार चौथो त्रैमासमा मात्र देशभर ४ लाख ५६ हजार घरजग्गा कारोबार भएको छ, जुन हालसम्मकै उच्च स्तर हो, साथै समग्र कारोबार मूल्य पनि २०७९/८० को पहिलो त्रैमासमा ५८ अर्ब ६६ करोड रुपैयाँ रहेकोमा २०८१/८२ को चौथो त्रैमाससम्म आइपुग्दा बढेर १ खर्ब २७ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले बजारमा माग र कारोबार दुवै मजबुत बन्दै गएको देखाउँछ। प्रदेशगत रूपमा हेर्दा मधेस प्रदेश कारोबार संख्या र जग्गा क्षेत्रफलका हिसाबले अग्रस्थानमा रहेको छ भने बागमती प्रदेश मूल्य (थैली रकम) का आधारमा सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ, किनभने काठमाडौं उपत्यका लगायत सहरी क्षेत्रमा जग्गाको मूल्य अत्यधिक उच्च छ र सीमित क्षेत्रमा महँगो कारोबार हुने गर्दछ, जबकि कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा कारोबार अझै कमजोर छ। त्यस्तै, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह हुने रियल इस्टेट कर्जा पछिल्लो पाँच वर्षमा ७२.४१ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ६० अर्ब ३६ करोडबाट २ खर्ब ७५ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने आवासीय घर कर्जा पनि ६१.५५ प्रतिशतले वृद्धि भई २ खर्ब ५८ अर्ब ४६ करोडबाट बढेर ४ खर्ब १७ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जसले घर खरिद तथा निर्माणतर्फको माग अझै बलियो रहेको देखाउँछ। यद्यपि घरजग्गा कारोबारबाट सरकारको राजस्व संकलनमा उतारचढाव देखिए पनि पछिल्लो समय कारोबार बढेसँगै राजस्व पनि क्रमशः सुधार हुँदै प्रतित्रैमास १० देखि १५ अर्ब रुपैयाँ हाराहारीमा पुगेको छ, तर यो अझै पनि अघिल्ला उच्च स्तरभन्दा कम रहेको छ। समग्रमा, नेपाल राष्ट्र बैंक को प्रतिवेदनले नेपालमा घरजग्गा बजार मन्दीबाट विस्तारै बाहिर निस्किँदै पुनः सक्रिय र स्थिर दिशातर्फ अघि बढिरहेको निष्कर्ष प्रस्तुत गरेको छ।