काठमाडौं । इरानमा सन् २०२५ मा मृत्युदण्डको प्रयोग अत्यधिक बढेको पाइएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्थाहरूका अनुसार उक्त वर्ष कम्तीमा १,६३९ जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको छ, जुन सन् १९८९ पछिकै उच्च संख्या हो।
नर्वेमा आधारित इरान मानव अधिकार र पेरिसस्थित टुगेदर एगेन्स्ट द डेथ पेनाल्टी ले सार्वजनिक गरेको संयुक्त प्रतिवेदनमा यो तथ्य उल्लेख गरिएको हो।
प्रतिवेदनअनुसार यो संख्या सन् २०२४ को तुलनामा ६८ प्रतिशतले बढी हो। सन् २०२४ मा ९७५ जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको थियो। मृत्युदण्ड दिइएकामध्ये ४८ जना महिला रहेको पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख छ, जुन पछिल्ला दुई दशकयताकै उच्च संख्या हो।
प्रतिवेदनले दैनिक औसत चारभन्दा बढी मृत्युदण्ड हुने गरेको देखाएको छ। तर वास्तविक संख्या अझ बढी हुन सक्ने भन्दै यसलाई न्यूनतम अनुमान मात्र मानिएको छ, किनभने सबै घटनाहरू सार्वजनिक हुँदैनन्।
मानवअधिकार विश्लेषकहरूले यो वृद्धिलाई केवल आपराधिक कारबाही नभई राजनीतिक सन्देशका रूपमा पनि व्याख्या गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार सरकार विरोधी आवाज दबाउन मृत्युदण्डलाई औजारका रूपमा प्रयोग गरिएको देखिन्छ।
प्रतिवेदनले विशेष गरी जातीय अल्पसंख्यक समुदायहरू, जस्तै कुर्द र बलुच समुदाय, बढी प्रभावित भएको उल्लेख गरेको छ। साथै मृत्युदण्ड दिइएकामध्ये करिब आधा लागुऔषधसम्बन्धी मुद्दासँग सम्बन्धित रहेको जनाइएको छ।
मानवअधिकार समूहहरूले इरानमा मृत्युदण्डको बढ्दो प्रयोगले देशको मानवअधिकार अवस्था झन् गम्भीर बनिरहेको चेतावनी दिएका छन्।
