काठमाडौँ महानगरपालिकाले इन्धन खपत घटाउने उद्देश्यले कर्मचारीहरूलाई उपलब्ध गराइएका सवारीसाधनमा ‘कार पुलिङ्’ (Car Pooling) प्रणाली लागू गरेको छ। विश्वव्यापी रूपमा बढ्दो इन्धन अभाव र यसको दीर्घकालीन असरलाई ध्यानमा राख्दै महानगरले यस्तो व्यावहारिक तथा वातावरणमैत्री कदम चालेको हो।
महानगरकी कार्यवाहक मेयर सुनिता डंगोल का अनुसार ‘कार पुलिङ्’ कार्यक्रमअन्तर्गत एउटै क्षेत्रबाट कार्यालय आउने–जाने कर्मचारीहरूलाई समूहमा विभाजन गरिएको छ। ती समूहका सदस्यहरूले आलोपालो रूपमा आफ्नो सवारी साधन प्रयोग गर्ने र आफ्नो मार्गमा पर्ने अन्य सहकर्मीलाई पनि सँगै ल्याउने–लैजाने व्यवस्था गरिएको छ। यसले व्यक्तिगत रूपमा गाडी प्रयोग गर्ने प्रवृत्तिलाई घटाउँदै सामूहिक यात्राको अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्नेछ।
काठमाडौँ महानगरपालिका का अधिकारीहरूका अनुसार यस कार्यक्रमको मुख्य लक्ष्य कार्यालयमा दैनिक रूपमा आउने सवारीसाधनको संख्या घटाउनु हो। सवारीसाधन कम हुँदा इन्धन खपत घट्ने मात्र होइन, सडकमा हुने ट्राफिक जाम, वायु प्रदूषण तथा पार्किङ व्यवस्थापनमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी काठमाडौँजस्तो अत्यधिक भीडभाड र प्रदूषणको समस्या झेलिरहेको सहरमा यस्तो पहललाई दीर्घकालीन समाधानको रूपमा पनि हेरिएको छ।
कार्यवाहक मेयर डंगोलले वर्तमान विश्व परिस्थितिमा इन्धन आपूर्ति सहज नभएको उल्लेख गर्दै आवश्यक सेवा सञ्चालनमा कुनै अवरोध नआओस् भन्ने उद्देश्यले इन्धनको प्रयोगमा मितव्ययिता अपनाउनु अनिवार्य भएको बताउनुभएको छ। यदि पहिलेझैँ अनियन्त्रित रूपमा सवारीसाधन सञ्चालन गरिरहने हो भने अस्पताल, दमकल, फोहोर व्यवस्थापनजस्ता अत्यावश्यक सेवाका लागि समेत इन्धन अभाव हुन सक्ने जोखिम रहने उहाँको भनाइ छ।
महानगरपालिकाले यसअघि नै ४८औँ कार्यपालिका बैठकबाट इन्धन कोटामा कटौती गर्ने निर्णय गरिसकेको छ। सो निर्णयले कर्मचारीहरूलाई इन्धनको विवेकपूर्ण प्रयोग गर्न प्रेरित गर्नुका साथै संस्थागत रूपमा ऊर्जा बचत गर्ने नीतिलाई सुदृढ बनाएको छ। ‘कार पुलिङ्’ कार्यक्रमलाई उक्त निर्णयको कार्यान्वयनको एक महत्वपूर्ण पाटोका रूपमा लिइएको छ।
यस कार्यक्रमले आर्थिक रूपमा पनि फाइदा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। इन्धनमा हुने खर्च घट्दा महानगरपालिकाको सञ्चालन खर्च कम हुने छ भने कर्मचारीहरूलाई पनि व्यक्तिगत रूपमा इन्धन खर्च बचत हुनेछ। साथै, यसले दिगो विकास र वातावरण संरक्षणको अवधारणालाई व्यवहारमा लागू गर्न सहयोग पुर्याउने देखिन्छ।
समग्रमा, काठमाडौँ महानगरपालिकाको ‘कार पुलिङ्’ पहललाई वर्तमान ऊर्जा संकट समाधानतर्फको एक सशक्त कदमका रूपमा हेरिएको छ। यदि यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन हुन सकेमा अन्य सरकारी तथा निजी संस्थाहरूले पनि यस्ता कार्यक्रम अपनाउने सम्भावना बढ्नेछ, जसले देशभर नै इन्धन बचत र वातावरण संरक्षणमा सकारात्मक योगदान पुर्याउन सक्छ।
