वासिङ्टन डीसी : अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले विश्वकै महत्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग मानिने होर्मुज स्ट्रेट मा इरान ले देखाएको पछिल्लो गतिविधिप्रति कडा असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत प्रतिक्रिया जनाउँदै इरानले तेल ट्याङ्करहरूको आवागमनमा अवरोध पुर्याउनुका साथै शुल्क असुल्ने प्रयास गरेको आरोप लगाएका छन्, जसलाई उनले ‘अत्यन्तै खराब’ र आपसी समझदारीविपरीतको कदम बताएका छन्।
बीबीसी का अनुसार ट्रम्पले आफ्नो सन्देशमा स्पष्ट रूपमा लेखेका छन् कि इरानले होर्मुज स्ट्रेटबाट गुज्रने ट्याङ्करहरूसँग कुनै पनि प्रकारको शुल्क लिनु नहुने र यदि यस्तो भइरहेको छ भने तुरुन्तै बन्द गर्नुपर्नेछ। उनले यस कदमलाई ‘असम्मानजनक’ मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय सहमतिहरूको उल्लंघनको रूपमा समेत व्याख्या गरेका छन्।
होर्मुज स्ट्रेट विश्व ऊर्जा आपूर्तिको सबैभन्दा संवेदनशील मार्गमध्ये एक हो, जहाँबाट दैनिक रूपमा विश्वको ठूलो हिस्सा कच्चा तेल ओसारपसार हुने गर्दछ। यस्तो अवस्थामा यहाँ देखिएको कुनै पनि अस्थिरता वा तनावले विश्वव्यापी रूपमा इन्धन आपूर्तिमा अवरोध ल्याउने र मूल्यमा आकस्मिक वृद्धि गराउने जोखिम उच्च रहन्छ। पछिल्लो घटनाक्रमले विशेषगरी एसियाली बजारमा इन्धन अभावको त्रास बढाएको छ, जसको असर नेपालजस्ता आयातमा निर्भर देशहरूमा समेत देखिन थालिसकेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि इरान र अमेरिकाबीचको तनाव अझ बढ्दै गयो भने यसले केवल कूटनीतिक सम्बन्धमा मात्र होइन, विश्व अर्थतन्त्रमा समेत गम्भीर प्रभाव पार्न सक्छ। तेलको मूल्यवृद्धिले ढुवानी, उद्योग, ऊर्जा उत्पादन र दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा समेत व्यापक असर पार्ने सम्भावना रहन्छ।
ट्रम्पको यो चेतावनीले दुई देशबीचको सम्बन्धमा पुनः नयाँ मोड आउने संकेत गरेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा पटक–पटक तनावमा पुगेको अमेरिका–इरान सम्बन्ध फेरि चर्किने सम्भावना देखिएको छ, जसले मध्यपूर्व क्षेत्रको स्थिरतामाथि थप प्रश्न उठाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले भने यस अवस्थालाई चासोपूर्वक हेरिरहेको छ र कूटनीतिक समाधानतर्फ पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइरहेको छ।
