भारतको रक्षा निर्यात गत आर्थिक वर्षमा चार अर्ब डलरभन्दा माथि पुगेको छ। यो देशको स्वदेशी हतियार उत्पादन र निर्यातमा नयाँ माइलस्टोनको रूपमा रहेको रक्षा मन्त्रालयले बिहीबार जारी गरेको तथ्यांकमा देखाइएको छ।
सन् २०२४ देखि निर्यातमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि भएको छ, जसले भारतलाई दक्षिण एसियामा प्रमुख हतियार उत्पादक र निर्यातकका रूपमा स्थापित गर्ने दिशामा अघि बढाएको छ।
रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले भने, “भारत विश्वव्यापी रक्षा उत्पादन केन्द्र बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ। यो निर्यातको ठुलो उच्छल हाम्रो स्वदेशी क्षमता र उन्नत उत्पादन शक्तिप्रति अन्तर्राष्ट्रिय विश्वासको प्रतिबिम्ब हो।”
आर्थिक वर्ष २०२५/२६ मा निर्यात तीन खर्ब ८४ अर्ब २४ करोड भारतीय रुपैयाँ (चार अर्ब १५ करोड डलर) पुगेको मन्त्रालयले जनाएको छ। सरकारी कम्पनीहरूले निर्यातको करिब ५५ प्रतिशत उत्पादन गरेका थिए भने बाँकी निजी कम्पनीहरूले योगदान पुर्याएका थिए।
भारतले १०० भन्दा बढी देशमा रक्षा उपकरण निर्यात गरिरहेको छ। शीर्ष ग्राहकमा संयुक्त राज्य अमेरिका, फ्रान्स र आर्मेनिया रहेका छन्। निर्यातमा ढुवानी मिसाइल, डुंगा, तोपखाना, राडार प्रणाली, रकेट लन्चर र इलेक्ट्रोनिक कम्पोनेन्ट समावेश छन्।
यद्यपि भारत अझै मुख्य रूपमा हतियारको ठुलो उपभोक्ता हो र विश्वव्यापी रूपमा निर्यातमा सानो खेलाडी बनेको छ। यस वर्षको सुरुमा नयाँदिल्लीले आफ्नो रक्षा क्षेत्रमा ८५ अर्ब डलर वृद्धिको योजना घोषणा गरेको थियो।
पछिल्लो समय पाकिस्तानसँग चार दिने द्वन्द्वपछि रक्षा खर्चमा वृद्धि भएको थियो। उक्त द्वन्द्वमा कम्तीमा ७० जनाको मृत्यु र दुवै पक्षले ड्रोन तथा तीव्र मिसाइल प्रयोग गरेको देखिएको थियो।
स्टकहोम इन्टरनेसनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युटका अनुसार, भारतको हतियार खरिद विश्वव्यापी आयातको करिब ८ प्रतिशतमा सीमित छ, तर निर्यातमा बढ्दो प्रवृत्तिले देशको आत्मनिर्भर रक्षा इकोसिस्टम र विश्वव्यापी विश्वास दुवैलाई मजबुत बनाएको देखाउँछ।
