काठमाडौँ । डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानसँग जारी युद्ध चाँडै अन्त्य हुन सक्ने संकेत गरेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। बिहीबार बिहान ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल १.१६ डलरले घटेर १०० डलरमा झरेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट (WTI) को मूल्य १.४१ डलरले घटेर ९८.७१ डलर प्रति ब्यारेलमा कायम भएको हो। पछिल्ला केही दिनदेखि युद्धको तनावका कारण उकालो लागेको तेल मूल्यमा अचानक आएको यो गिरावटलाई बजारले सकारात्मक संकेतका रूपमा लिएको छ।
ट्रम्पले अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था Reuters सँगको अन्तर्वार्तामा अमेरिका–इरान युद्ध ‘छिट्टै’ अन्त्यतर्फ जाने बताएका थिए। उनले अमेरिकी सैन्य उद्देश्यहरू पूरा हुने चरणमा रहेको र निकट भविष्यमा युद्ध अन्त्यको औपचारिक घोषणा हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। ट्रम्पको यो अभिव्यक्तिपछि लगानीकर्ताहरूमा आशावाद बढेको छ र उनीहरूले जोखिमयुक्त सम्पत्तिबाट बाहिरिँदै नाफा सुरक्षित गर्ने रणनीति अपनाएका छन्।
बजार विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध अन्त्यको सम्भावनाले आपूर्ति अवरोधको डर घटाएको छ, जसले गर्दा कच्चा तेलको मूल्यमा दबाब परेको हो। आईजी मार्केटका विश्लेषक टोनी साइकामोर ले इरान द्वन्द्व अन्त्य हुने अपेक्षाले बजारमा ‘सेल अफ’ बढेको बताए। उनका अनुसार लगानीकर्ताहरूले पछिल्लो समय बढेको मूल्यमा नाफा सुरक्षित गर्न थालेपछि मूल्यमा गिरावट आएको हो। यद्यपि, उनले Strait of Hormuz को सुरक्षा अवस्था अझै अनिश्चित रहेकाले दीर्घकालीन रूपमा बजार स्थिर हुन समय लाग्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। विश्वको ठूलो हिस्सा तेल ढुवानी यही मार्गबाट हुने भएकाले यहाँको कुनै पनि अवरोधले तत्काल मूल्यमा असर पार्ने गर्छ।
यसैबीच, क्षेत्रीय तनाव पूर्ण रूपमा साम्य भइसकेको छैन। बुधबार QatarEnergy ले भाडामा लिएको एक तेल ट्याङ्करमाथि कतारी समुद्री क्षेत्रमा इरानले क्रुज मिसाइल प्रहार गरेको घटना सार्वजनिक भएको छ। उक्त घटनाले समुद्री सुरक्षामाथि प्रश्न उठाएको छ र तेल ढुवानीमा जोखिम अझै उच्च रहेको संकेत गरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता घटनाले बजारमा पुनः अनिश्चितता निम्त्याउन सक्छ र मूल्यमा पुनः उतारचढाव ल्याउन सक्छ।
अर्कोतर्फ, International Energy Agency (IEA) का प्रमुखले युद्ध सुरु हुनुअघि गरिएका दीर्घकालीन आपूर्ति सम्झौताका कारण युरोपेली अर्थतन्त्र हालसम्म ठूलो संकटबाट जोगिएको बताएका छन्। तर उनले अप्रिल महिनादेखि ती सम्झौताहरू कमजोर हुँदै जाँदा तेल आपूर्तिमा कमी आउन सक्ने र यसको प्रत्यक्ष असर युरोपेली उद्योग तथा उपभोक्तामा पर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। विशेष गरी ऊर्जा आयातमा निर्भर देशहरू बढी प्रभावित हुने अनुमान गरिएको छ।
ऊर्जा बजारका जानकारहरूका अनुसार युद्धविरामको औपचारिक घोषणा नभएसम्म र ऊर्जा पूर्वाधारहरूको सुरक्षा सुनिश्चित नभएसम्म तेल बजार पूर्ण रूपमा स्थिर हुने सम्भावना न्यून छ। ट्रम्पको अभिव्यक्तिले छोटो अवधिमा मूल्य घटाए पनि दीर्घकालीन अवस्था भने अझै अनिश्चित नै रहेको उनीहरूको निष्कर्ष छ। त्यसैले आगामी दिनमा राजनीतिक निर्णय, सैन्य गतिविधि र समुद्री सुरक्षाको अवस्थाले तेल बजारको दिशा तय गर्ने देखिएको छ।
