काठमाडौँ । अमेरिका, इजरायल र इरानबीच बढ्दो तनावका कारण होर्मुज जलडमरु क्षेत्र प्रभावित हुँदा विश्वभर इन्टरनेट सेवा र डिजिटल सञ्चारमा समेत असर पर्ने जोखिम देखिएको छ। यो मार्गबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र २५ प्रतिशत तरल ग्यास आपूर्ति हुने गर्दछ, साथै यहाँ समुद्रभित्र प्रमुख फाइबर केबलहरू बिछ्याइएका छन्, जसले डेटा सञ्चारको मुख्य धारा सञ्चालित गर्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार यस क्षेत्रमा तनाव बढे वा केबलमा क्षति पुग्ने हो भने भारतसहित विश्वका धेरै देशमा इन्टरनेटको गति सुस्त हुन सक्छ, किनभने यही मार्ग ऊर्जा मात्र नभई डिजिटल दृष्टिले पनि संवेदनशील ‘चोकपोइन्ट’को रूपमा रहेको छ।
विश्वको करिब ९५–९७ प्रतिशत डेटा समुद्रभित्र बिछ्याइएका फाइबर केबलमार्फत प्रवाहित हुन्छ भने भारतलाई युरोप, अफ्रिका र पश्चिम एसियासँग जोड्ने ठूला केबल प्रणालीहरू यही मार्ग आसपासबाट गुज्रिन्छन्। केबलमा समस्या आएमा डेटा वैकल्पिक लामो मार्गबाट पठाउनुपर्ने हुनाले डेटा पुग्ने समय बढ्नेछ, जसले भिडियो स्ट्रिमिङ, सामाजिक सञ्जाल, भिडियो कल तथा क्लाउड सेवामा ढिलाइ ल्याउन सक्छ। सूचना प्रविधि क्षेत्र र अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकसँग प्रत्यक्ष जोडिएका सेवामा असर पर्ने हुँदा आर्थिक क्षति हुने जोखिम समेत रहन्छ, साथै विदेशबाट आउने रकम र बैंकिङ कारोबार पनि सुस्त हुन सक्छ।
यद्यपि, विशेषज्ञहरूले इन्टरनेट पूर्ण रूपमा बन्द हुने सम्भावना कम रहेको बताए, किनभने वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्न सकिन्छ, तर त्यहाँ अत्यधिक चापले गति घट्नेछ। यस जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै भारतसहित विभिन्न देशहरूले वैकल्पिक मार्ग र नयाँ प्रविधिमा लगानी बढाइरहेका छन्। हाल होर्मुज क्षेत्रमा बढ्दो तनावले ऊर्जा मात्र नभई डिजिटल सुरक्षा र सञ्चार प्रणालीलाई पनि चुनौती दिएको छ।
