रूसले आगामी अप्रिल १ (चैत १८) देखि जुलाई ३१ सम्म पेट्रोल निर्यात पूर्ण रूपमा रोक्ने निर्णय गरेको छ। यो निर्णय घरेलु बजारमा इन्धनको पर्याप्त आपूर्ति कायम राख्ने र मूल्यलाई नियन्त्रणमा राख्ने उद्देश्यले गरिएको बताइएको छ।
रूसी उपप्रधानमन्त्री अलेक्ज्याण्डर नोभाकले ऊर्जा मन्त्रालयलाई यस सम्बन्धी प्रस्ताव तयार गर्न निर्देशन दिएका हुन्। उनले हाल विश्व बजारमा देखिएको अस्थिरतालाई ध्यानमा राख्दै यस्तो कदम आवश्यक भएको स्पष्ट पारे।
नोभाकका अनुसार मध्यपूर्व क्षेत्रमा जारी इजरायल–इरान द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय तेल तथा पेट्रोलियम बजारमा अस्थिरता बढेको छ। यसले विश्वव्यापी रूपमा मूल्यमा उतारचढाव ल्याएको छ। “यस्तो परिस्थितिमा घरेलु बजार सुरक्षित राख्न र मूल्य नियन्त्रण गर्न निर्यातमा अस्थायी प्रतिबन्ध आवश्यक देखिएको हो,” उनले भने।
हाल रूसले दैनिक करिब १ लाख २० हजारदेखि १ लाख ७० हजार ब्यारेलसम्म पेट्रोल निर्यात गर्दै आएको छ। निर्यातमा लगाइएको यो प्रतिबन्धले चीन, टर्किए, ब्राजिल, अफ्रिकी मुलुकहरू तथा सिंगापुरजस्ता प्रमुख खरीददार देशहरूमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि भारतमा यसको प्रभाव कम हुने बताइएको छ, किनभने भारतले मुख्यतः कच्चा तेल (क्रूड आयल) आयात गर्छ, पेट्रोल होइन।
यस निर्णयअघि शुक्रबार मस्कोमा पेट्रोल निर्यात सम्बन्धी उच्चस्तरीय बैठक समेत बसेको थियो। उक्त बैठकमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इन्धनको मूल्य नियन्त्रणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेमा विशेष जोड दिएका थिए।
बैठकमा बोल्दै नोभाकले रूसमा पेट्रोल र डिजेलको पर्याप्त भण्डार रहेको र रिफाइनरीहरू पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिए। तेल कम्पनीहरूले पनि माग अनुसार आपूर्ति भइरहेको र उत्पादनमा कुनै कमी नरहेको बताएका छन्।
रूसले यसअघि पनि यस्तै प्रकारका प्रतिबन्ध लागू गरिसकेको छ। विशेषगरी गत वर्ष युक्रेनसँगको युद्धका क्रममा केही रिफाइनरीहरू प्रभावित भएपछि पेट्रोल तथा डिजेल निर्यातमा रोक लगाइएको थियो।
उद्योगसम्बन्धी तथ्यांकअनुसार, रूसले गत वर्ष करिब ५० लाख मेट्रिक टन पेट्रोल निर्यात गरेको थियो, जुन दैनिक औसत १ लाख १७ हजार ब्यारेल बराबर हो।
यसैबीच, नोभाकले आवश्यक परे भविष्यमा तेल निर्यातमा थप कडाइ गर्न सकिने संकेत पनि दिएका छन्। उनले रूसी युराल तेल तथा अन्य उत्पादनहरू हाल ब्रेन्ट क्रूडको तुलनामा समान वा अझ उच्च मूल्यमा बिक्री भइरहेको जानकारी दिए।
विशेषज्ञहरूका अनुसार रूसको यो निर्णयले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलको आपूर्ति घटाएर मूल्यमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्छ, जसको प्रभाव विश्वभरका उपभोक्ताहरूमा पर्ने सम्भावना छ।
