डोनाल्ड ट्रम्प ले हर्मुज जलयोजक पुनः सञ्चालनका लागि दिएको समयसीमा अप्रिल ६ सम्म थपेका छन् । तर इरान ले अमेरिकी १५–बुँदे प्रस्तावलाई एकपक्षीय र अन्यायपूर्ण भन्दै अस्वीकार गरेको छ, यद्यपि संशोधनको सम्भावना भने खुला राखेको संकेत दिएको छ । यसले कूटनीति पूर्ण रूपमा बन्द नभए पनि असहमतिकै चरणमा अड्किएको देखाउँछ ।
यसबीच क्षेत्रमा थप अमेरिकी सैनिक परिचालनका रिपोर्ट सार्वजनिक भएका छन् । ट्रम्पले इरानी ऊर्जा पूर्वाधारमाथि आक्रमण अस्थायी रूपमा रोकिन सक्ने संकेत दिए पनि समग्र रणनीतिमा “डुअल–ट्र्याक” अर्थात् दबाब र कूटनीति सँगसँगै अघि बढाउने नीति स्पष्ट देखिएको छ ।
दोस्रोतर्फ, इरान र इजरायल बीचको सैन्य टकराव झन् तीव्र बनेको छ । इरानले तेल अभिभ, हाइफा लगायतका शहरमा क्लस्टर हतियारसहित मिसाइल प्रहार जारी राखेको छ भने इजरायलले तेहरानसहित विभिन्न शहरमा हवाई आक्रमण गरिरहेको छ ।
इजरायली आक्रमणहरू पूर्वी इरानको नेशाबुरसम्म फैलिएका छन् भने मशहद क्षेत्रमा बारम्बार प्रहार भएको रिपोर्ट छ । यसले इरानको भौगोलिक गहिराइसम्म दबाब बढाउने रणनीति संकेत गर्छ ।
इरानले “अपरेसन ट्रु प्रमिस ४” अन्तर्गत ड्रोन र मिसाइल आक्रमणलाई प्राथमिकता दिएको जनाएको छ । यसको उद्देश्य आफ्नो आक्रामक क्षमता अझै बलियो रहेको सन्देश दिनु रहेको विश्लेषण गरिएको छ ।
तेहरानले कुनै पनि सम्भावित सम्झौतामा युद्धको स्थायी अन्त्य, क्षतिपूर्ति र हर्मुज जलयोजकमा आफ्नो अडानको मान्यता अनिवार्य हुनुपर्ने बताएको छ । साथै लेबनन मोर्चालाई समेत समाधानको हिस्सा बनाउनुपर्ने माग राख्दै क्षेत्रीय सञ्जाललाई एकीकृत राख्ने नीति लिएको देखिन्छ ।
यसैबीच, इरानले हर्मुज जलयोजकमा समुद्री आवागमनलाई छनोटपूर्ण रूपमा नियन्त्रण गरिरहेको बताइएको छ । केही जहाजलाई अनुमति दिइँदा अन्यलाई रोकिएको छ, जसले “नियन्त्रित पहुँच” मोडेल लागू गर्ने संकेत गर्छ ।
आर्थिक प्रभाव पनि गम्भीर बन्दै गएको छ । तेलको मूल्य वृद्धि, ढुवानी अवरोध र आपूर्ति श्रृंखलामा समस्या देखिँदै गएको छ । हर्मुजमार्फत हुने विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित हुँदा विश्व बजारमा अस्थिरता बढ्ने जोखिम देखिएको छ ।
इरानभित्र आन्तरिक सुरक्षा कडाइ गरिएको छ । गिरफ्तारी, सञ्चार नियन्त्रण (जस्तै स्टारलिंक प्रतिबन्ध) र सरकारी समर्थनमा परिचालन बढेको रिपोर्टले लामो द्वन्द्वको तयारी संकेत गर्छ ।
क्षेत्रीय रूपमा दक्षिण लेबननमा पनि लडाइँ जारी छ, जहाँ हिजबुल्लाह र इजरायली सेनाबीच भिडन्त भइरहेको छ । इरानी स्रोतहरूले हिजबुल्लाहले इजरायली ट्यांकहरू नष्ट गरेको दाबी गरेका छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चीन र युरोपेली राष्ट्रहरूले कूटनीतिक पहल पुनः सुरु गर्न आह्वान गरेका छन् । साथै, रुस को सम्भावित संलग्नताले द्वन्द्वलाई अझ ठूलो भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धामा तान्ने संकेत देखिएको छ ।
समग्रमा, द्वन्द्वको २७औँ दिनसम्म आइपुग्दा दुवै पक्ष सैन्य दबाब कायम राख्दै राजनीतिक अडान सुदृढ पार्न केन्द्रित देखिएका छन् । कूटनीतिक ढोका पूर्ण रूपमा बन्द नभए पनि तत्काल समाधानको सम्भावना कमजोर बन्दै गएको आकलन गरिएको छ ।
