काठमाडौँ – छोटो छुट्टीमा घर परिवार भेट्न आएका लिवेक महतलाई साथीहरूले तुरून्तै कतार नजान सुझाव दिएका छन्। बुटवलका २७ वर्षीय महतले राम्रो आम्दानी गुम्ने डरले वैदेशिक रोजगारी नगरी सुख छैन। उनी दुई पटक रद्द भएको कतार यात्रा फेरि सुरू गर्दैछन्।
महत भन्छन्, “साथीले नजाऊ भन्छन्, जागिर खोसिने डर छ।” उनी घर आएको एक हप्तामा अमेरिका–इजरायल र इरानबीच युद्ध सुरु भएको थियो। प्रारम्भमा डर लाग्दा पनि परिवार चलाउने आधार गुमाउन नचाहेको उनले बताए। होटलमा सेफको जागिर गरेर मासिक दुई लाख आम्दानी गर्दै उनले घर पठाउँछन्। गाउँमा बस्दा जति मेहनत गरे पनि बचत नहुने हुँदा विदेशमा काम गर्नु आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।
कतारको कम्पनीमा सेक्युरिटी गार्डका रूपमा कार्यरत सुरवीर लामाले पनि घर फर्किन चाहेका थिए। तर श्रीमती रुमा लामाले आर्थिक र पारिवारिक जिम्मेवारीका कारण फर्किन नमानेको बताइन्। उनका अनुसार दुई छोराछोरीको पढाइ खर्च र घर निर्माणको सपना पूरा गर्न उनी जोखिम मोलेर पनि खाडीमा काम गरिरहेका छन्।
साउदी अरबमा १२ वर्षदेखि मजदुरी गर्दै आएका विशाल गैरेले सरकारले केही दिन रोकिएको श्रम स्वीकृति खुलेकोमा खुसी व्यक्त गरे। उनी भन्छन्, “उता गए ज्यानको डर, यता बसे परिवार पाल्न नसकिने डर। गरिबलाई जतासुकै डर छ।”
कुबेतको एक क्याफेमा कार्यरत विमल (नाम परिवर्तन) राईले पनि स्वदेश फर्किन चाहन्छन्। उनी भन्छन्, “फर्किन पाए जागिरै छोडेर आउन तयार छु। कम्पनीहरू बन्द हुँदै छन्, आर्थिक संकट देखिन थालेको छ।”
श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले युद्धको प्रभावका कारण साउदी अरेबिया, युएई, कतार, कुबेत, बहराइन, ओमान, इराक, यमन, जोर्डन, लेबनान, टर्की र इजरायलमा श्रम स्वीकृति स्थगन गरेको थियो। वैदेशिक रोजगार विभागले चैत ३ गतेदेखि पुनः खुला गरेपछि रोजगारीमा फर्किने कामदारको चाप बढेको छ। विभागका निर्देशक खिलराज राईका अनुसार दैनिक १,०००–१,१०० कामदारले पुनः श्रम स्वीकृति लिइरहेका छन्।
वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष सुजित श्रेष्ठका अनुसार युद्ध प्रभावित क्षेत्रमा काम गर्ने र सुरक्षित बस्ने चुनौती छ। सरकारले नागरिकको अधिकार सुरक्षित गर्दै सुरक्षालाई ध्यानमा राख्नुपर्ने आवश्यक देखिन्छ।
श्रम मन्त्रालयले स्थगन भएका मुलुकहरूमध्ये साउदी अरेबिया, युएई, कतार, ओमान, यमन, जोर्डन र टर्कीका नेपाली कामदारलाई पुनः श्रम स्वीकृति दिएको छ। तर इरान, इजरायल, बहराइन, कुवेत, इराक र लेबनानमा स्थगन जारी छ।
परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले युद्ध प्रभावित क्षेत्रमा रहेका कामदारलाई अत्यावश्यकबाहेक घर फर्किन नहोस् र जहाँ छन्, त्यही सुरक्षित बस्न आग्रह गरेको बताए। मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार करिब १७ लाख २९ हजार नेपाली खाडी मुलुकमा कार्यरत छन्।
यो समाचारले युद्धको जोखिमबीच पनि आर्थिक आवश्यकता र पारिवारिक जिम्मेवारीका कारण नेपाली कामदारहरू वैदेशिक रोजगारीमा फर्कन बाध्य भएको अवस्था प्रस्तुत गरेको छ।
