काठमाडौँ – चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो आठ महिना (श्रावण–फागुन) अवधिमा नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थको आयात परिमाण र मूल्य दुवैमा वृद्धि भएको देखिएको छ।
भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार, यस अवधिमा कुल २ खर्ब ९ अर्ब ९९ करोड ९४ लाख ५१ हजार रुपैयाँ बराबरको पेट्रोलियम पदार्थ आयात भएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को सोही अवधिमा २ खर्ब ६ अर्ब ३७ करोड ५८ लाख २२ हजार रुपैयाँको आयात भएको थियो। यस आधारमा चालु वर्ष १.७६ प्रतिशतले आयात वृद्धि भएको देखिन्छ।
नेपालमा पेट्रोल, डिजेल, मट्टीतेल, फर्नेस आयल, एलपीजी, लुब्रिकेटिङ आयल, कोइला तथा बिटुमेन जस्ता पेट्रोलियमजन्य पदार्थहरूमा ठूलो मात्रामा खर्च भइरहेको छ। यी पदार्थहरू यातायात, उद्योग, कृषि र घरायसी उपभोगका लागि अत्यावश्यक भए पनि बढ्दो आयातले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा ठूलो दबाब सिर्जना गरिरहेको छ।
तथ्यांक अनुसार डिजेल आयात सबैभन्दा बढी रहेको छ। अघिल्लो वर्ष ७८ अर्ब ८६ करोड ३७ लाख ४५ हजार रुपैयाँ बराबरको डिजेल आयात भएकोमा चालु वर्ष ३.९५ प्रतिशतले वृद्धि भई ८२ अर्ब १० करोड ५१ लाख ६ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। परिमाणतर्फ पनि २.८० प्रतिशतले वृद्धि हुँदै ८ लाख ९६ हजार ४४८ किलोलिटर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ८ लाख ७१ हजार ३९९ किलोलिटर थियो।
त्यस्तै पेट्रोल आयातमा पनि वृद्धि देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष ४२ अर्ब ८० करोड १७ लाख १३ हजार रुपैयाँको आयात भएकोमा चालु वर्ष २.४९ प्रतिशतले बढेर ४३ अर्ब ८९ करोड ७३ लाख ७८ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। परिमाणतर्फ भने खासै ठूलो परिवर्तन नभई ५ लाख ११ हजार ९०७ किलोलिटर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ४ लाख ८९ हजार ८४२ किलोलिटर थियो।
यसको विपरीत, खाना पकाउने ग्यास (एलपीजी) आयातमा भने गिरावट देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष ४१ अर्ब ९ लाख ८८ हजार रुपैयाँ बराबरको एलपीजी आयात भएकोमा चालु वर्ष ९.८८ प्रतिशतले घटेर ३७ अर्ब ३१ करोड ३७ लाख ४८ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ। परिमाणतर्फ पनि २.८१ प्रतिशतले घट्दै ३६ करोड २० लाख ९५ हजार ७२ किलोग्राममा झरेको छ, जुन अघिल्लो वर्ष ३७ करोड २२ लाख ८१ हजार ९७९ किलोग्राम थियो।
समग्रमा पेट्रोलियम पदार्थको बढ्दो आयातले नेपालको आयात–निर्भर अर्थतन्त्रलाई झनै चुनौतीपूर्ण बनाएको छ। ऊर्जा वैकल्पिक स्रोतको विकास र स्वदेशी उत्पादनमा जोड नदिइएसम्म यस्तो प्रवृत्ति दीर्घकालीन रूपमा अर्थतन्त्रका लागि दबाबपूर्ण बन्न सक्ने अर्थशास्त्रीहरूको भनाइ छ।
